Kulaklar Nasıl Temizlenmeli? Kulak Çubuğu Zararlı mı?

Üstelik kulak kiri, sanıldığı gibi temizlenmesi gereken zararlı bir madde değildir. Tıp dilinde “serumen” olarak adlandırılan kulak kiri; kulak kanalını tozdan, yabancı maddelerden ve bazı mikroorganizmalardan korumaya yardımcı olan doğal bir salgıdır.

Peki kulaklar nasıl temizlenmeli ve kulak çubuğu gerçekten zararlı mı?

Kulak Kiri Neden Oluşur?

Kulak kiri, dış kulak kanalındaki bezler tarafından üretilir. Kulak kanalındaki küçük tüylerle birlikte toz ve yabancı maddeleri yakalayarak bunların kulak zarına ulaşmasını önlemeye yardımcı olur.

Çene hareketleri, konuşma ve çiğneme sırasında oluşan doğal hareket sayesinde kulak kiri zamanla kanalın dışına doğru ilerler. Kulak girişine ulaşan kir kuruyarak dökülebilir veya duş sırasında temizlenebilir.

Bu nedenle sağlıklı bir kulak çoğunlukla kendi kendini temizler.

Kulak Çubuğu Zararlı mı?

Kulak çubuğunu kulağın dış kıvrımlarında kullanmakla kulak kanalının içine sokmak aynı şey değildir. Kulak kanalının içine yerleştirilen pamuklu çubuklar kiri çıkarmak yerine daha derine itebilir.

Bu alışkanlık zamanla sıkışmış kulak kiri oluşmasına ve tıkanıklığın artmasına yol açabilir. Amerikan Kulak Burun Boğaz Baş ve Boyun Cerrahisi Akademisi, kulak çubuklarının bir miktar kiri alabilse bile çoğunlukla kalan kiri daha derine ittiğini belirtiyor.

Kulak çubuğunun oluşturabileceği riskler şunlardır:

• Kulak kirini daha derine itmek

• Kulak kiri tıkanıklığına neden olmak

• Kulak kanalındaki hassas deriyi çizmek

• Dış kulak yolu enfeksiyonu riskini artırmak

• Kulak zarına zarar vermek

• Kulakta ağrı ve kanamaya neden olmak

• Çınlama veya baş dönmesi oluşturmak

• Geçici ya da daha ciddi işitme sorunlarına yol açmak

Çubuğun yanlışlıkla fazla derine itilmesi kulak zarında delinmeye veya kulaktaki hassas yapılarda hasara neden olabilir.

Kulaklar Güvenli Şekilde Nasıl Temizlenmeli?

Günlük kulak temizliği için kulak kanalının içini temizlemeye çalışmanız gerekmez. Yalnızca dışarıdan görünen kulak kepçesi ve kulak girişinin çevresi temizlenmelidir.

Güvenli temizlik için şu adımları uygulayabilirsiniz:

1. Yumuşak ve temiz bir bezi ılık suyla hafifçe nemlendirin.

2. Kulak kepçesini ve kulağın arkasını nazikçe silin.

3. Kulak kanalının içine bez, parmak veya başka bir cisim sokmayın.

4. Temizlikten sonra dış kulağı yumuşak bir havluyla kurulayın.

5. Duş veya yüzme sonrasında başınızı iki yana eğerek suyun kendiliğinden çıkmasını sağlayın.

Kulağın yalnızca dış bölümünü yumuşak bir havluyla kurulamak güvenli kabul edilir.

Kulak Kiri Tıkanıklığının Belirtileri Nelerdir?

Kulak kiri normalde belirtiye neden olmaz. Ancak kanalda birikip sertleştiğinde şu şikâyetler ortaya çıkabilir:

• Kulakta dolgunluk veya tıkanıklık hissi

• İşitmede azalma

• Seslerin boğuk gelmesi

• Kulak çınlaması

• Kaşıntı

• Kulak ağrısı

• Baş dönmesi

• İşitme cihazının düzgün çalışmaması

Bu belirtiler her zaman kulak kirinden kaynaklanmaz. Kulak enfeksiyonu, kulak zarı problemi veya farklı bir işitme sorunu da benzer şikâyetlere yol açabilir. Kesin nedenin anlaşılması için kulağın sağlık uzmanı tarafından incelenmesi gerekir.

Kulak Kiri Evde Temizlenebilir mi?

Belirti oluşturmayan kulak kirinin temizlenmesi gerekmez. Tıkanıklık düşünülüyorsa eczacı veya doktora danışılarak kulak kirini yumuşatmaya yardımcı olan damlalar kullanılabilir.

Bazı sağlık rehberlerinde zeytinyağı veya badem yağı içeren kulak damlaları önerilebilse de her ürün ve her kulak için uygun değildir. Badem alerjisi olan kişiler badem yağı kullanmamalıdır.

Aşağıdaki durumlardan biri varsa doktor onayı olmadan kulağa yağ, su veya damla uygulanmamalıdır:

• Kulak zarında delik bulunması veya bundan şüphelenilmesi

• Daha önce kulak ameliyatı geçirilmesi

• Kulak zarında tüp bulunması

• Kulaktan akıntı veya kan gelmesi

• Kulak ağrısı bulunması

• Aktif kulak enfeksiyonu şüphesi

• Ani işitme kaybı yaşanması

Uygun olmayan damlalar veya evde yapılan yıkama işlemleri şikâyetleri artırabilir. Ürünün kullanım süresi ve miktarı için ambalaj talimatlarına ve sağlık uzmanının önerisine uyulmalıdır.

Kulak Yıkama İşlemi Evde Yapılır mı?

Şırınga veya basınçlı suyla kulağı evde yıkamaya çalışmak güvenli olmayabilir. Yanlış basınç, suyun uygun sıcaklıkta olmaması veya kulak zarında fark edilmeyen bir delik bulunması komplikasyonlara yol açabilir.

Sertleşmiş ve belirti oluşturan kulak kiri sağlık kuruluşunda şu yöntemlerle çıkarılabilir:

• Mikroskop altında özel bir aletle temizleme

• Mikroaspirasyonla vakumlama

• Uygun kişilerde kontrollü kulak irrigasyonu

Hangi yöntemin kullanılacağına kulak kanalının ve kulak zarının durumu incelendikten sonra karar verilmelidir.

Kulak Temizleme Mumları Güvenli mi?

Kulak mumu veya kulak konisi olarak satılan ürünlerin kulak kirini temizlediğini gösteren güvenilir bir kanıt bulunmamaktadır.

Bu ürünler:

• Kulakta ve yüzde yanığa,

• Erimiş mumun kulak kanalını tıkamasına,

• Kulak zarında hasara,

• Yangın riskine

neden olabilir. FDA, yanan mumun yüze yakın kullanılmasının ciddi yanık ve kulak hasarı riski taşıdığını belirtiyor.

Kulak temizleme mumları yetişkinlerde ve çocuklarda kullanılmamalıdır.

Kulak İçi Kulaklıklar Kulak Kirini Artırır mı?

Kulak içi kulaklıklar ve işitme cihazları kulak kanalının doğal hava dolaşımını etkileyebilir. Uzun süre kullanıldıklarında kulak kirinin dışarı doğru hareket etmesini zorlaştırabilir veya kiri daha derine itebilirler.

Kulaklıkları düzenli olarak üreticinin önerisine göre temizleyin. Islak veya kirli kulaklıkları kullanmayın ve kulak kanalında ağrı ya da kaşıntı oluştuğunda kullanıma ara verin.

Sürekli kulak kiri tıkanıklığı yaşayan veya işitme cihazı kullanan kişiler, doktorun önerdiği aralıklarla kulak kontrolü yaptırabilir.

Çocukların Kulakları Nasıl Temizlenmeli?

Çocukların ve bebeklerin kulak kanalları daha hassastır. Kulak kanalına pamuklu çubuk, parmak veya herhangi bir temizleme aparatı sokulmamalıdır.

Banyo sonrasında yalnızca kulak kepçesi ve kulağın arka kısmı yumuşak bir bezle silinmelidir. Çocuğun kulağında tüp, kulak zarı deliği veya enfeksiyon varsa doktor önerisi olmadan damla ve sprey kullanılmamalıdır.

Çocukta ağrı, akıntı, kötü koku, ateş, işitmede azalma veya kulağı sürekli çekiştirme görülüyorsa çocuk doktoruna ya da KBB uzmanına başvurulmalıdır.

Kulak Kaşındığında Ne Yapılmalı?

Kulak kaşıntısı her zaman kir birikmesinden kaynaklanmaz. Cilt kuruluğu, egzama, alerji, dış kulak yolu enfeksiyonu veya kulaklık kullanımı da kaşıntıya neden olabilir.

Kaşınan kulağı kulak çubuğu, toka veya tırnakla karıştırmak kanalda küçük yaralar oluşturabilir. Bu durum enfeksiyon riskini artırabilir. Tekrarlayan veya uzun süren kaşıntıda KBB uzmanına danışılmalıdır.

Ne Zaman KBB Uzmanına Başvurulmalı?

Aşağıdaki belirtilerden biri varsa kulağı evde temizlemeye çalışmadan sağlık kuruluşuna başvurun:

• Ani veya belirgin işitme kaybı

• Şiddetli kulak ağrısı

• Kulaktan kan, irin veya sıvı gelmesi

• Ateş

• Yoğun baş dönmesi

• Kulak çınlamasının aniden başlaması

• Kulağa yabancı bir cisim kaçması

• Kulak temizliğinden sonra başlayan ağrı veya kanama

• Damla kullanımına rağmen geçmeyen tıkanıklık

• Tekrarlayan kulak kiri problemi

Ani işitme kaybı yalnızca kulak kiri zannedilerek bekletilmemelidir ve aynı gün tıbbi değerlendirme gerektirir.

Kulak Temizliğinde Yapılmaması Gerekenler

Kulak sağlığını korumak için şunlardan kaçının:

• Kulak kanalına pamuklu çubuk sokmak

• Toka, anahtar veya kürdan gibi cisimler kullanmak

• Kulak temizleme mumu yakmak

• Kulak zarının durumunu bilmeden kulağı yıkamak

• Doktor önerisi olmadan farklı sıvılar damlatmak

• Kulağı gereğinden fazla temizlemek

• Ağrı ve akıntı varken temizliğe devam etmek

Aşırı temizlik, koruyucu kulak kirini ortadan kaldırarak kulak kanalında tahriş ve enfeksiyon riskini artırabilir.

Kulaklar çoğunlukla kendi kendini temizleyen bir yapıya sahiptir. Günlük bakım için kulak kepçesini ve dışarıdan görünen bölümü nemli, yumuşak bir bezle silmek yeterlidir.

Kulak çubuğu, kulağın içini temizlemek için kullanılmamalıdır. Çünkü kiri daha derine itebilir, kulak kanalını yaralayabilir ve kulak zarına zarar verebilir. Tıkanıklık, ağrı, akıntı veya işitme azalması varsa evde müdahale etmek yerine KBB uzmanına başvurulmalıdır.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve doktor muayenesinin yerini tutmaz.